JDG
Trzy drogi opodatkowania działalności: skala, liniowy, ryczałt
Publikacja 9 grudnia 2025 · aktualizacja 15 czerwca 2026
Nie ma tu „wygranej” formy. Liczą się koszty, zdrowotna, limit ryczałtu, to czy chcesz wspólnego PIT z małżonkiem, i to czy Twoje PKD w ogóle wolno wrzucić na ryczałt. Arkusz znajomego z innej branży jest anegdotą.
Skala
PIT-36 · 12% / 32%
- Dochód: przychód minus koszty (KPiR albo księgi)
- Kwota zmniejszająca jak u etatu
- Ulga na dzieci i część odliczeń — przy warunkach
- Wspólne rozliczenie możliwe
- Zdrowotna od dochodu; na skali nie odliczysz jej tak jak na liniowym
Liniowy
PIT-36L · 19%
- Jedna stawka od dochodu, bez progów 12/32
- Koszty jak na KPiR
- Bez wspólnego rozliczenia i bez ulgi na dzieci od tej działalności
- Część zdrowotnej można odliczyć, z limitem (w 2026 r. w obiegu jest m.in. 14 100 zł — obwieszczenie, nie plotka)
- Wybór w terminie; spóźnienie zamyka rok na skali
Ryczałt
PIT-28 · 2–17%
- Podstawa: przychód. Koszt faktury za laptop nie obniża stawki
- 12% m.in. wybrane IT, 8,5% wiele usług i najem do 100 tys., 3% handel, 5,5% wytwarzanie i budowa — katalog w ustawie o ryczałcie
- Limit euro przeliczany na złote; po przekroczeniu wypadasz
- Nie każda działalność wolno na ryczałt (wolne zawody mają własne stawki i wyłączenia)
- Zdrowotna w trzech progach przychodu
Termin wyboru nie jest „kiedyś wiosną”
Dla wielu startujących: oświadczenie do naczelnika US do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie. Dla kontynuujących: często 20 stycznia. Wpis w CEIDG bywa tylko wnioskiem — nie zawsze zastępuje oświadczenie podatkowe. W trakcie roku zmiana formy zwykle jest zamknięta. Kto „przejdzie na ryczałt od lipca, bo koszty spadły”, czyta zły wątek na forum.
Ryczałt ma limit przychodów (równowartość euro z ustawy). Przekroczenie w trakcie roku przenosi na zasady ogólne od określonego momentu — z obowiązkiem ewidencji, której dotąd mogło nie być w tej postaci.
VAT żyje osobno. Możesz być na ryczałcie PIT i VAT czynnym, albo na skali i zwolnieniu 240 000 zł. Wybór PIT nie zaznacza kratek na VAT-R. Łącz z VAT i ZUS — zdrowotna zmieni wynik bardziej niż 1 punkt stawki ryczałtu.
KPiR, ewidencja przychodów, JPK
Skala i liniowy: KPiR (albo księgi). Ryczałt: ewidencja przychodów. Od lat podatkowych startujących po 31 grudnia 2025 r. część podatników PIT wchodzi w JPK z ewidencji — wdrażanie jest etapowe (JPK-V7M wcześniej, reszta później). To nie jest powód, by „wybrać ryczałt, bo nie będzie plików”. Pliki i tak dochodzą inną drogą.
Karta podatkowa nadal istnieje w wąskim zakresie, ale nie jest trzecią „główną” drogą dla nowej JDG w 2026 r. w takim sensie, w jakim była dekady temu. Kto na niej jest, ma osobny reżim zdrowotnej i zeznania. Nie dopisujemy jej tu jako opcji startowej.
Źródła do weryfikacji
- Ustawa o PIT — art. 27, 30c
- Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym
- biznes.gov.pl — zmiana formy opodatkowania