Podatek od towarów i usług: stawki i zwolnienie podmiotowe

23% to domyślna stawka, nie kara. 8% i 5% siedzą w załącznikach i przepisach szczególnych: część żywności, wybrane napoje, niektóre leki, wybrane usługi. Numer PKD na wpisie do CEIDG nie ustawia stawki sam z siebie. Liczy się to, co faktycznie sprzedajesz na fakturze albo paragonie.

0% to nadal VAT. W ewidencji jest, tylko stawka wynosi zero — o ile spełnisz warunki (eksport, WDT, wybrane dokumenty wywozu). Wpisanie 0%, bo „klient z zagranicy poprosił”, bez przesłanek z ustawy, kończy się zwykle korektą, nie oszczędnością.

Limit 240 000 zł od 1 stycznia 2026 r.

Zwolnienie podmiotowe: sprzedaż netto (bez VAT) do 240 000 zł. Wcześniej było 200 000 zł. Patrzy się na rok poprzedni i na bieżący. Kto zaczyna w środku roku, liczy proporcję: (240 000 / 365) × liczba dni działalności. Kalkulator z pamięci tu kłamie o jeden dzień i o to, co w ogóle wchodzi do puli.

Art. 113 ust. 2 wyłącza z limitu m.in. część sprzedaży zwolnionej przedmiotowo, niektóre WSTO, sprzedaż środków trwałych. Nie wrzucaj do limitu wszystkiego „na wszelki wypadek” — i nie wyjmuj z niego usług, których ustawa nie wyjmuje.

Przekroczenie: cała czynność, która przebiła próg, jest już opodatkowana. Nie ma „tej faktury jeszcze na zwolnieniu, a następnej na 23%”. Od tej transakcji jesteś w VAT, z obowiązkami rejestracyjnymi, które ustawa każe wypełnić przed utratą zwolnienia albo niezwłocznie — sprawdź aktualny opis na biznes.gov.pl, bo kalendarz zgłoszenia VAT-R jest krótki.

Kogo zwolnienie podmiotowe nie dotyczy

Art. 113 ust. 13 wypycha ze zwolnienia m.in. wybrane usługi prawnicze, jubilerskie, sprzedaż nowych środków transportu, niektóre wyroby z metali szlachetnych. Lista jest zamknięta w ustawie i bywa nowelizowana. Przed startem JDG zestaw faktyczny zakres — nie nazwę fantazyjną z internetu — z tym przepisem.

Czynny, zwolniony, JPK

Podatnik VAT czynny wysyła JPK_V7M albo JPK_V7K (miesiąc albo kwartał, zależnie od uprawnienia i wyboru). W pliku są ewidencja i deklaracja. Zwolniony podmiotowo nie składa JPK_V7 z tytułu tego zwolnienia, ale nadal dokumentuje sprzedaż: faktura bez VAT albo nota, kasa, ewidencja — według tego, czego wymaga ustawa o VAT i kasa fiskalna w jego branży.

Faktura „zw” i faktura ze stawką 23% to dwa różne światy u nabywcy. Kontrahent na VAT czynnym często pyta o NIP i status. To nie kaprys. Od Twojego statusu zależy, czy on odliczy podatek.